ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

349

الطبقات الكبرى ( فارسي )

( 1 ) * عمر چون اهل بدر را اجازت ورود مىداد مرا نيز با آنان دستورى ورود مىداد . گويد ، عمر آنان و ابن عبّاس را پرسشهايى كرده بود و ابن عبّاس پاسخ داده بود و عمر گفته بود : پس از اين حال كه از ابن عبّاس مىبينيد چگونه مرا از جهت وى سرزنش مىكنيد ؟ محمد بن عمر [ واقدى ] از عبد اللّه بن فضيل بن ابى عبد اللّه ، از پدرش ، از عطاء ابن يسار نقل مىكند كه * عمر و عثمان ، ابن عبّاس را با اهل بدر فرا مىخواندند و او با ايشان رايزنى مىكرد و به زمان عمر و عثمان و تا روز مرگ فتوى مىداد . ابو معاوية ضرير و نضر بن اسماعيل از قول اعمش ، از مسلم بن صبيح ، از مسروق نقل مىكنند كه مىگفته است * عبد اللّه [ بن مسعود ] مىگفت اگر ابن عبّاس به سن ما برسد هيچ يك از ما به ده يك علم او نخواهد بود . نضر بن اسماعيل در حديث خود افزوده است كه ابن مسعود مىگفت : ابن عبّاس چه مفسّر شايسته‌يى از بهر قرآن است . عبد اللّه نمير از مالك بن مغول ، از سلمة بن كهيل نقل مىكند كه مىگفته است * عبد اللّه [ بن مسعود ] مىگفت : ابن عبّاس ، چه مفسّر شايسته‌يى از براى قرآن است . يزيد بن هارون از جويبر ، از ضحّاك ، از ابن عبّاس در تفسير آيهء « و جز تنى اندك ندانند كه عدد ايشان چند بود » [ 1 ] نقل مىكند كه مىگفته است * من جزو آن تنى اندكم و ايشان هفت تن بودند . سفيان بن عيينة از عبيد اللّه بن ابو يزيد نقل مىكند كه مىگفته است * چون ابن عبّاس را چيزى مىپرسيدند ، اگر در قرآن بود همان مطلب قرآنى را مىگفت ، و اگر موضوعى بود كه در قرآن نيامده ولى از رسول خدا ( ص ) در آن باره مطلبى آمده بود آن را مىگفت ، و اگر از رسول خدا ( ص ) هم در آن باره سخنى نرسيده ولى از ابو بكر و عمر سخنى آمده بود ، آن را مىآورد ، و گر نه راى خود را اظهار مىداشت . [ 2 ] ابو اسامة حمّاد بن اسامة ، از اعمش ، از قول مجاهد نقل مىكند كه مىگفته است * ابن عبّاس از كثرت معلومات معروف به دريا بود . و از ابن جريج از قول عطاء هم برايم نقل كردند كه مىگفته است * ابن عبّاس مشهور به دريا بود و كار او نيز چون درياست . [ 3 ]

--> [ 1 ] . بخشى از آيهء 22 از سورهء كهف ، در تفسير تبيان شيخ طوسى ، ج 7 ، چاپ نجف ، ص 24 ، و هم در تفسير ابو الفتوح رازى ، ج 7 ، ص 298 ، اين موضوع از قول ابن عباس آمده است . - م . [ 2 ] . با اندك مراجعه به صحاح اهل سنت كثرت نقل مطالب امير المؤمنين على ( ع ) به وسيلهء ابن عبّاس ديده مىشود . - م . [ 3 ] . با اينكه در تمام نسخه‌هاى چاپ شده به همين صورت ( بحر ) ضبط است ولى آيا احتمال تصحيف نمىرود كه اصل آن